Waarom dit nú belangrijk is
De afgelopen jaren is de geopolitieke realiteit snel veranderd. Europa praat steeds serieuzer over strategische autonomie, over digitale soevereiniteit, over het afbouwen van eenzijdige afhankelijkheid van Amerikaanse cloud- en platformdiensten. Dat gesprek begint meestal bij ministeries, toezichthouders en grote organisaties — en terecht.
Maar het zou óók bij burgers moeten beginnen. Bij de mensen die, in alledaagse keuzes, proberen iets van hun digitale leven terug in eigen hand te nemen. Wie kiest voor een Europees toestel, een open besturingssysteem of simpelweg minder Google in zijn leven, zou door de overheid ondersteund moeten worden — niet gestraft.
Nu gebeurt het tegenovergestelde. Wil ik volledig gebruikmaken van DigiD, dan moet ik terug naar een apparaat dat draait op software van een Amerikaans bedrijf. De overheid maakt, misschien onbedoeld, Big Tech tot voorwaarde voor digitaal burgerschap.
Wat ik de overheid vraag
Concreet, aan de rijksoverheid en aan Logius als beheerder van DigiD:
Erken het probleem. De huidige eisen van de ID-check dwingen burgers feitelijk om apparaten te gebruiken die draaien op Big Tech-software. Dat is een keuze, geen natuurwet.
Onderzoek een alternatief op Google Play Integrity. Moderne Android-toestellen hebben hardware-gebaseerde attestatie ingebouwd die prima werkt zonder Google Play Services. Europese ROM’s zoals /e/OS, GrapheneOS en CalyxOS zouden zich moeten kunnen aansluiten bij een transparant, publiek certificeringsprogramma — bij voorkeur Europees georganiseerd.
Maak beleid dat open alternatieven actief bevordert. Niet als uitzondering, maar als norm. Voor álle apps die essentieel zijn voor het functioneren als Nederlandse burger: DigiD, MijnOverheid, de Belastingdienst-app, en de apps van zorgverzekeraars en pensioenfondsen die op dezelfde techniek leunen.
Neem het mee in aanbestedingen en standaarden. Als “werkt op Europese open-source Android” onderdeel wordt van de eisen bij nieuwe overheids-apps, komt er vanzelf beweging in de markt.
Het grotere plaatje
Digitale soevereiniteit is geen hobby voor techneuten. Het is een voorwaarde voor de weerbaarheid van een democratische samenleving. Als een Nederlander in 2026 geen DigiD-ID-check kan doen op een Europees toestel met een Europees besturingssysteem, dan is het woord “soevereiniteit” in Den Haag nog vooral een slogan.
Ik heb mijn klacht vanochtend via het contactformulier bij DigiD ingediend. Deze blog is dezelfde boodschap, maar dan in het openbaar: laten we het voor burgers die Europese alternatieven willen omarmen mogelijk maken in plaats van moeilijker.
De overheid kan kiezen. Mijn Fairphone ligt hier klaar.
— Pieter
